NGHĨA TRANG THÔN NHÀ

 

Xuống bến ô tô Vân Đình (Cũ) theo lối rẽ vào UB ND Huyện đi theo ngả nào cũng có thể tới viếng thăm nghĩa trang thôn Hoàng Xá.
Gần như như một quy ước của làng, người Hoàng Xá đưa người quá cố về với cõi âm không đưa qua cửa đình. Nhà người quá cố phía bên phải đình, đưa đám đi theo ngả xóm Vàng. Nhà người quá cố phía bên trái đình, đưa đám đi theo ngả xóm Mới.

 

Nghĩa trang thôn Hoàng Xá tọa lạc trên một khu đất rộng. Ngẫm về phong thủy, con mương cái (Thủy lưu) ở phía bắc chảy theo hướng đông tây, phân nhánh dòng chảy mé đông như cánh tay ôm ấp khu vực nghĩa trang đó là Thanh Long (cát). Con đường bên phải phía tây nhu thuận nối với đường đường làng, bọc lấy toàn bộ khu nghĩa trang được coi là Bạch Hổ (Cát). Chính cái âm phần đắc địa đã giúp cho thôn mỗi ngày một hưng thịnh.

Ngược thời gian, đất của làng xưa khá rộng, nên việc an táng và cát táng trước năm 1960 khá tùy tiện, mộ phần của từng gia đình trải đồng ngoài, đồng trong rất khó chăm sóc. Bằng tư duy rất giản đơn” Trần sao âm vậy “ nghĩa trang thôn trở thành một làng của người âm, mặt khác xuất phát từ thực tế, nhu cầu quy tập các ngôi mộ từng gia đình về một nơi để tiện lo chăm sóc, hương khói dần hình thành quần thể mộ chí của từng gia đình đã thuộc cõi âm.

Bắt đầu từ năm 1995 theo quy định của làng các mộ cát táng được xây theo một kích thước quy định, 1 x 0,8 x 1,2 (m), mộ cát táng thường quy tập theo từng khu của mỗi gia đình.

Trong thôn phát động phong trào  “Góp gạch xây nghĩa trang”. Tùy theo gia cảnh, có gia đình cúng tiến cả một miếu thờ, có gia đình cúng tiến chục mét dài tường rào…hay một đoạn đường làm lối đi lại trong khu vực. Tất cả dù ít hay nhiều đều được ghi danh công quả. 

Cổng ngoài vào khu nghĩa trang thôn

Cổng nghĩa trang với câu đối " Phong vũ..

Cổng nghĩa trang mái cong hình cánh diều, hai cột cổng ghi câu đối chữ nho có chú chữ quốc ngữ “ Phong vũ chân linh an lạc tại – Xuân thu hiếu duệ niệm huyèn chi” Dịch nghĩa là : “ Dù gió mưa thế nào mọi linh hồn quá cố cũng được yên vui nghỉ ngơi nơi đây- Quanh năm con cháu hiếu thảo luôn tưởng niệm đến sự huyền diệu của người đã đi xa”

Miếu thờ thần linh

Giữa nghĩa trang là ngôi miếu thờ thổ thần, tường ốp đá xanh, nép dưới tán cây bạch đàn. Mái miếu  cong hình thuyền chở linh hồn vào cõi niết bàn.
Ngay gần bên miếu là lò thiêu hương để người trần gửi đồ cúng tiến đến thổ thần trông coi âm phần.

 

Nghĩa trang thôn Hoàng Xá có thể nói là đẹp một cách bình dị, có những ngôi mộ mang kiểu dáng gotic nhưng đại đa số được xây giản đơn, chân chất như con người Hoàng Xá vậy.

Gần như ngày nào cũng có người vào nghĩa trang thắp hương cho người thân quá cố. Đặc biệt những ngày trước và sau Tết, nghĩa trang luôn đông người đến. Một thẻ hương, một bó hoa như sự tri ân của người trần với người âm đã luôn phù hộ độ trì cho người dân Hoàng Xá mỗi ngày một hạnh phúc, ấm no.

 Đỗ Đăng Biên

CHỢ ĐÌNH

Từ hồi UBND huyện Ứng Hòa về đóng ở làng, chợ thôn Hoàng Xá dường như bị biến mất. Người ta xây dựng chợ mới ở một khu đất cách ngã tư Thị trấn Vân Đình khoảng 200 m trên con đường hướng ra sông Đào. Người dân có nhu cầu mua bán đều bị dồn vào chợ đó. Chợ có quy hoạch hẳn hoi nhưng hàng quán thưa thớt, người đi chợ dạt ngay trên con đường dẫn vào chợ.

                     ( Chợ tiến dần về cổng UBND huyện )

Nền kinh tế thị trường bắt đầu thâm nhập vào Việt nam, như một quy luật tất yếu chợ thôn Hoàng xá chầm chậm hình thành trở lại. Bắt đầu chợ chỉ họp vào buổi chiều trên đoạn đường từ cổng chùa Chè ra tới đường 21b, rồi chợ tồn tại cả ngày phục vụ cho nhu cầu bán mua của người trong thôn và những làng lân cận…
Thời gian gần đây cùng với sự sầm uất của hàng hóa, chợ thôn Hoàng Xá họp nhích dần lên theo hướng Đình, tiên phong luôn là các hàng bán ngô mới bẻ. châm chạp nhất vẫn là hàng cá hàng tôm. Cho đến hôm nay chợ đã cận kề cổng UBND Huyện, chắc chắn chợ không vượt được ngưỡng này và còn rất xa mới tới Đình Hoàng Xá.

Chắc chắn mãi mãi không thể tìm lại được cái hình hài gốc của Chợ Đình ngày xa xưa,  cái chợ của thôn mang một phần tên gốc “ Trang Hoa Đình” , họp xung quanh một ngôi đình làng nổi tiếng.

Thời còn tỉnh Hà Đông, chợ Đình chỉ nhỏ hơn chợ Đơ của Thị xã Hà Đông. Chợ họp một tháng 18 phiên.

Ngày 1 ngày 6 chuyên bán nông sản. ( 1,6,11,16,21,26)

Chợ còn có tên riêng là chợ gạo, chợ họp kéo dài từ cổng UBND huyện bây giờ qua cổng chùa Chè đến cống thông từ ao Đình xang ao Chùa nên còn một tên rất bình dị - chợ Cống.
Ngày phiên, thóc, gạo, ngô, khoai… đậu lạc từ khắp nơi kìn kìn chở về…tấp nập mua bán,  đóng gói rồi lại ùn ùn đưa lên xe ô tô, xe bagac chở ngược chở suôi. 

                                  ( Nơi họp chợ Trâu xưa)

Ngày 2 ngày 7 chuyên bán trâu bò . ( 2,7,12,17,22,27). Chợ họp ở khu vực đài truyền thanh huyện bây giờ. Trâu bò khắp nơi đưa về buộc xung quanh gốc bàng, gốc sấu. Những ông lái lượn quanh chợ, ngắm nghía, sờ nắn, trả giá nói oang oang.
Người có nhu cầu chọn trâu cầy ruộng tỉ mẩn tìm cho được con trâu hội tụ đủ nết. “ Sừng cánh ná, dạ bình vôi, mắt ốc nhồi Mồm gầu dai, tai lá mít, đít lồng bàn” hay nhưng con “ Đầu thanh, cao tiền, thấp hậu “
Sau khi chọn được con trâu, bò ưng ý các ông chủ luôn tự thưởng cho mình bữa RTC( Rượu thịt chó) cũng chính vì vậy chợ trâu luôn ồn ào.

Ngày 3 ngày 8 ( 3,8,13,18,23,28) là phiên chợ chính. Trừ trâu bò, mọi thứ hàng hóa đều có, mỗi chủng loại được bán ở nơi quy định, trật tự, ngăn nắp trong cầu chợ. Cầu chợ, chín mười gian hàng đơn, hàng đôi toàn lợp ngói chạy san sát. Các hàng hóa không có cầu chợ thì dựa thềm đình, cổng tam quan hay nhà dân kế chợ.
Chợ đông đúc, tấp nập kẻ bán người mua.
Trừ phiên tết, chợ thường họp từ sáng tới ngang chiều

Người bán cũng như người mua luôn có ý thức giữ gìn môi trường, không ai nỡ sả rác bừa bãi. Sau buổi chợ, đội ngũ quyét dọn vào việc, đường làng lại sạch bong để đón phiên mới.

Làng còn giành riêng một bãi hoang bên kia đường cái quan (21b) để mai táng những kẻ ăn mày ăn xin xấu số, gọi là bãi mả chợ (Nay thuộc sân vận động huyện)

Chợ Đình làng Hoàng Xá xa xưa là vậy đáng tự hào lắm chứ? Thế hệ người già Hoàng Xá hiện nay vẫn còn được chứng kiến những cây bàng cổ thụ buộc trâu thủa nào, chứng kiến sự phát triển của xã hội, nhưng mỗi khi nhớ lại ngôi đình làng một thời sừng sững giữa khoảng không gian riêng, nay bị quây kín bởi những bức tường sao không khỏi chạnh lòng.

Nguồn : Có sử dụng tư liệu của nhà giáo Đặng Đình Thiêm

VĂN CHỈ - NGÀY XƯA

Cụ Nguyễn Phúc Tăng ( 1934-2002) có để lại một bản sao chép BIA HIẾN ĐIỀN * . Bia được khắc vào tháng 5 năm Ất Tỵ niên hiệu Thiệu Trị thứ V ( 1845). Bia ghi rõ ràng các địa phương, tập thể và các cá nhân trong toàn phủ cúng tiens được 43 mẫu một sào 4 thước năm tấc. Bia cũng ghi rõ cấp cho người giữ từ 2 mẫu 12 thước, trả công người làm bia 1 sào 12 thước đất.

Trong “ Văn chỉ tự điền bi ký, chi tiến tự điền bi ký”  nói rõ: ” Miếu hóa lưu cập hạ phủ trú các hữu văn chỉ sùng tự” có nghĩa là “ Miếu đường xưa lưu truyền đến phủ ta đóng và mọi người có văn chỉ để cúng tế”. Điều này khẳng định văn chỉ có từ trước năm 1845 và đây cũng là một trung tâm văn hóa của phủ Ứng Thiên xa xưa.

( Bên phải là trường chuyên Nguyễn Thượng Hiền,
nằm trên một phần đất Văn Chỉ xưa)

( Bên trái là sân vận động của trường chuyên,

nằm trên một phần đất Văn Chỉ xưa)

Những năm đầu thập kỷ 60, văn chỉ vẫn còn hình hài cũ. Toàn bộ khuôn viên khoảng 1000m2 hình chữ nhật vuông vức, xung quanh có tường bao ghép gạch hoa.
Cửa chính ở phía nam dựng theo lối nghi môn truyền thống có bốn trụ biểu vuông trên có lồng đèn, hai cột chính có đôi nghe chầu nhau, hai cột con có hoa lá uốn ngược “ Hóa long” cách điệu.
Nét đặc biệt là cửa có 5 bậc lên, và 5 bậc xuống, ở giữa dựng bia đá lớn ghi danh các bậc khoa bảng. Hai bên cũng dựng bia ghi danh người góp công xây dựng văn chỉ.

Lối ra vào bằng cổng phụ mái cong hình thuyền thường đóng cửa.
Toàn bộ khu vực của chính “ Nghi môn”  chỉ tôn vẻ uy nghi của công trình.

Qua hai cổng là hai lối ra vào lát gạch qua sân cỏ rộng thẳng tới hồi tả hữu mạc. Giữa sân có bể xây, thành thấp, hình chữ nhật.
Tả hữu mạc là hai căn nhà ba gian đối diện nhau qua sân gạch rộng khoảng 72m2. Sát vách tả hữu là những bảng sơn son ghi chữ vàng. Tả hữu mạc cũng là nơi chuẩn bị cho việc té lễ.

Trước sân gạch nhìn thảng nghi môn là đại bái năm gian xây thông thoáng hai mặt, đầu hồi bít đốc, phía trên có dựng đấu vuông. Mái đại bái phẳng, nóc thẳng đắp vuông chạy suốt không trang trí, cuối bờ rải mái trước và sau đắp lá bảng hai bậc tạo những góc vuông thẳng đứng.

Ở gian giữa xây một sập vuông, luôn trải chiếu hoa. Phía sau sập là hương án gỗ sơn son thiếp vàng, phía trên đặt bát hương bằng đá hình vuông.

Bốn gian còn lại lát gạch bát trống trơn.

Đại bái là nơi dùng để thi hương, thi hội và là nơi các bậc danh nho truyền dậy.

Cách một sân gạch nhỏ sau bái đường là hậu cung. Hậu cung gồm ba gian, tường hậu bịt kín. Ứng với 3 gian bên trong là ba ban bệ thờ, ba bát hương sứ vuông, các bát đều đặt giữa hai cây đèn gỗ sơn màu gụ. Bệ thờ giữa có bài vị Khổng Tử. Hai bệ bên thờ bài vị các vị  hiền triets của trung Hoa và Việt Nam. Cả ba gian đều được che mành hoa vẽ rồng vẽ phượng.

Trước mặt hậu cung có xây bệ cao ngoài trời dùng để đặt các đồ cúng lễ Khổng Tử theo lệ nho giáo.

Văn chỉ của Phủ Ứng Hòa xưa được xem như phiên bản của “ Quốc Tử Giám” được xây dựng trên đất làng Hoàng Xá. Cùng với Đình, Chùa, Quán, Văn chỉ đã từng là niềm tự hào của người Hoàng Xá.....

Tiếc thay từ năm 1964 do nhu cầu quân sự ( Bộ đội pháo bảo vệ cầu Thanh Ấm) đã dùng nơi đây làm trận địa. Công trình ( Đã xuống cấp) bị dỡ bỏ. Bia khoa bảng nghe nói được kê làm cầu rửa ở ao Quán. Bia hiến điền đâu như làm bàn uống nước trong vườn cây các cụ, nay vẫn còn ở trụ sở HTX nông nghiệp chữ mòn gần hết ….
Một phần khu đất này sau đó được người ta xây dựng trường đảng rồi thành trường chuyên “ Nguyễn Thượng Hiền ” âu cũng còn chút ý nghĩa.

Chép lại di tích Văn Chỉ của ngày xưa với niềm tự hào về Hoa Đình xưa và Hoàng Xá nay luôn là trung tâm văn hóa của Phủ Ứng Hòa vậy.

Nguồn : Biên tập từ cuốn “ Địa chí văn hóa Hoàng Xá “ 
của Nhà giáo Đặng Đình Thiêm
            

ĐỊA DANH

Chợ Đình- Trước đây là một chợ lớn thứ 2 của tỉnh Hà Đông, chỉ nhỏ hơn chợ Đơ của Thị Xã Hà Đông. Chợ chạy dọc làng từ khu vực đài truyền thanh huyện bây giờ xuống cửa chùa Chè. Khu vực Đài TT trước là chợ Trâu, ở đó có những cây bàng cổ thụ. Những ngày chợ phiên dân tứ sứ mang trâu, bò, bê, nghé về bán.
Trước cửa đình nơi đặt đài tưởng niệm bây giờ là cầu 9 gian. Ngày thường đây là nơi họp chợ, dân từ các làng bên đến mua bán hàng hóa. Vào những ngày Lẽ hội, nơi đây dùng vào việc tu soạn lễ trước khi tiến vào đình.
Phía  nam Đình cho xuống tận phố là khu chợ, ở đây có các quầy quán lớn sắp xếp theo khu vực hàng hóa. Cuối chợ đoạn tiếp giáp với đường 22 ( 21B) là chợ lâm sản bán gỗ, tre, nứa, lá gồi….vv.

Đồn Tây- Dấu tích về đồn tây không còn, trước kia nơi đây có một cây đa cổ thụ thuộc xóm làng. Lính tây đóng ở đây án ngữ lối đi lại giữa xóm làng với xóm vàng và xóm chùa. Nền Đồn tây hiện nay là lớp học tiểu học và mầm non thôn, phía sau khu đất nhà ông Đỗ Đặng Huy.

Đất Phủ Nha, Phủ Thành – Nay là khu dân cư xóm mới. Gọi là đất phủ Nha, Phủ Thành có lẽ là bắt nguồn từ năm 1970 – 1976 khi UBHC Huyện Ứng Hòa chọn khu dinh cơ  của các ông ( Nghị ) Đặng Văn Vấn, Đặng Văn Dự làm công sở. Các bộ phận quản lý ngày càng phình ra nên những nhà dân khu vực xung quanh khu dinh cơ phải di rời, hình thành khu xóm mới.

Vườn Tràng- Hiện vẫn là một khu đất nông nghiệp được giao cho thôn Đình Tràng quản lý sau khi thành lập HTX Nông nghiệp  thôn Lương Đình Hoàng. Trước kia là vườn của một trường học, dù không còn dấu tích trường học nhưng hiện còn Văn Quán, mặc dù khu Văn Chỉ nay đã là trường PTTH Nguyễn Thượng Hiền.

Trong “ Văn chỉ tự điền bi ký “ do Đào Vu Đông Xuyên Nguyễn Xa, Phủ Nha thông sử Ứng Hòa viết vào năm 1845 có câu “ Nguyên tự điền …. Nhất mẫu Lương Xá Hạ” Dịch là “ Ruộng nguyen là của huyện dùng cho việc thờ cúng ở thôn Lương Xá Hạ” mà trước đây thôn Đình Tràng có tên là Lương Xá Hạ.

Bãi Nghiên Mực – Nền cũ của bãi ở phía đông nam làng, nơi đây trước gọi là bãi Nghiên Mực. Vào những năm chiến tranh phá hoại 1965- 1973, dân phố ( Thị trấn) phải sơ tán vào làng. Một người ở phố tên là Đông Thành làm nhà ở trên khu vực bờ sông, cùng thời gian đó người ta phá bãi Nghiên mực, để tiện gọi cho cánh đồng khu vực này thay cho bãi Nghien Mực là cánh Đông Thành.

Đồng Gạo – Tên một cánh đồng phía đông bắc làng, ( Xóm làng) nơi đây người xưa dựng một cái cầu gọi là cầu Gạo. Liền kề đồng Gạo là đồng Khố ( Kho vũ khí) .

Sông Đào - Năm 1926 – 1928 người ta đào một nhánh sông từ Cầu Bầu ( Quảng Nguyên) đến Thanh Ấm – Nối con sông chảy ra hướng Thường Tín với sông Đáy. Sông đào trước kia xanh trong nhiều tôm cá. Thời Pháp chiếm đóng có xây một cầu xi măng qua sông ( Nối Đồn Tây với Phủ Ứng Hòa cũ). Cầu này bị Việt Minh đánh mìn, di tích còn lại là mố cầu dưới lòng sông hướng chính đông làng.

Đồng Cốc – Tên một cánh đồng phía tây bắc làng. Sau cải cách ruộng đất ( 1959-1960) cánh đồng này nhường cho những người dân Thị Trấn Vân Đình ( Thực chất là người trong thôn ra ngoài đường lớn sinh sống )

Bãi Ngô Công ( Ông Rết) – Tương truyền rằng đây là khu đất thiêng. Nhà có phúc mả táng nơi đây sẽ kết phát, con cháu đời sau hưởng phúc lớn và ngược lại nhà vô phúc các đời sau lụn bại.
Bãi Ngô Công không còn nữa, vị trí ở bãi ở phía tây nam nghĩa trang liệt sĩ Thị Trấn Vân đình hiện nay.

Mả Ông Voi- Tương truyền rằng: Một lần Chúa Trịnh cùng Đặng Thị Huệ trên đường từ Hương Sơn về Kinh Thành có dừng chân tại chợ Đình. Chúa buộc voi trước cửa đền thờ Thành Hoàng làng. Voi quậy phá, Thành Hoàng vật voi chết tươi. Chúa bắt dân phải đền voi ( Làm một voi bằng nan to như voi chúa trong nhét đầy tiền ) và chôn voi. Nơi chôn voi chúa bắt dân gọi là Mả Ông Voi. Mả ông voi nằm phía tây bắc làng, ngay phía bắc gần sân vận động Huyện Ứng Hòa.

Nguồn : ST & BS

PHONG THỦY

Làng Hoa Đình ( Hoàng Xá) có một thế đất rất đẹp và đặc biệt. Phía bắc làng có vườn Tràng và đồn Thanh Yên ( Thanh An ) Từ tháng 6/1883 – 12/1883 Pháp đóng đồn ở đây đồn Thanh Yên có tên là đồn Tây.
Phía Nam có bãi Nghiên , bãi Mực và Phủ Nha, Phủ Thành

Phía Đông có đồng Gạo, phía tây có đồng Cốc.

Ngoài ra đất làng còn có bãi Ngô Công( Ông Rết) và mả ông Voi cùng với những giai thoại.

Chợ nằm giữa làng, ba xóm bao quanh, chợ gần Đình Hoàng Xá nên gọi chợ Đình cũng tại đây là chợ trâu và chợ gạo. Chợ họp ngày 3 ngày 8.

Chạy dọc và song song ngoài ao đình, về phía Tây là quốc lộ 22 ( nay là 21B), xa hơn nữa là dòng sông Đáy. Con sông Đào nhập vào sông Đáy chạy dọc theo phía Đông làng.

Trước đây giếng làng là nơi cung cấp nguồn nước sạch cho dân làng, chiều chiều các nhà sai con cháu đi gánh nước. Giếng làng thường là giếng đào, giếng  giống một cái ao nhỏ hình tròn nhưng sâu hơn nhiều, xung quanh có lát đá ong, được kê bậc đá làm lối lên xuống vục nước.

Làng có 3 giếng nước ngon. Giếng Cầu của xóm Làng. Giếng Ngọc của xóm Vàng và giếng Chùa của xóm chùa.

Khoảng những năm 1925-1930 xóm làng đào thêm một giếng mới ở giữa xóm bởi lẽ giếng cầu tuy nước ngon nhưng gần đồn Tây, đàn bà đi gánh nước thường bị Tây ghẹo. Từ khi có đồn Tây giếng Cầu hầu như không ai dùng, ở đây có người chọn làm nơi tự vẫn, sau này đã lấp đi.

Đường làng có thế “ Nội công ngoại quốc” . Nét ngang trên của Chữ Công là con đường từ cửa Đình xuống cửa Chùa Chè, nét ngang dưới là đường từ Quán xuống Cõi Tiên. Nét sổ là đường Dộc. Nói “ Nội công” bởi đất Hoàng Xá là đất thợ ( Thợ may, thợ kim hoàn, thợ mã)

Đường bao quanh làng gồm đường từ Phủ cũ nói với ngã tư phố ( Tỉnh lộ 75 cũ ) Đường này còn có tên là đường Quan Tiên. Sau khi có con sông Đào nối với sông đáy đường 75 chạy qua sông Đáy xang bên kia sông Đào. Một đường trục khác bắt đầu từ ao Đình ra Cầu Gạo, qua chợ Trâu, rặng Duối, đồn Tây đồng khố. Đoạn quốc lộ 21B qua trước mặt làng viền bởi nét xanh của ao Đình, ao Chùa trong mát. Bãi Luyện binh chạy theo hướng Bắc Nam viền bởi nét xanh dòng nước sông Đào

Chưa cần nói đến ngôi Đình Hoàng Xá có niên đại 1684 và Chùa Bà Chè từ thời nhà Lý ( Thế kỷ XI)…. vv mà chỉ những con đường, giếng nước, gò đống, ao hồ, bãi chợ và những dòng sông thôi cũng tạo nên một Hoàng Xá cổ kính, nên thơ mà lại đằm thắm của một vùng quê kinh Bắc để người dân Hoàng Xá đi đâu, ở đâu vẫn nhớ về với nỗi niềm da diết.

Nguồn : STvà BS từ Làng Hoa Đình

TÊN GỌI

Thôn Hoàng Xá, thị trấn Vân Đình, huyện Ứng Hòa, Thành phố Hà Nội hiện nay có tên xa xưa thời Hùng vương là : Trang Hoa Đình  trấn Sơn Nam.

Đến triều Lê Sơ ( thế kỷ XV) trang Hoa Đình  thuộc huyện Sơn Minh, phủ Ứng Thiên, xứ Sơn Nam, đạo Thiên Trường.

Thế kỷ XVII thôn Hoàng Xá thuộc xã Hoa Đình huyện  Sơn Minh, phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Thượng.
Giữa thế kỷ XVIII Huyện  Sơn Minh thuộc tỉnh Hà Nội.
Cuối thé kỷ XIX Huyện Sơn Minh đổi tên thành Huyện Sơn Lãng tỉnh Hà Nội.
Đầu thế kỷ XX, tỉnh Hà Đông thành lập huyện Sơn Lãng thuộc tỉnh Hà Đông và Hoàng Xá là một xã của tổng Phương Đình, Huyện Sơn Lãng, phủ Ứng Hòa , tỉnh Hà Đông.

Sau cách mạng tháng 8/1945 Hoàng Xá là một thôn của xã Mai Đình, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông. Sau cải cách ruộng đất xã Mai Đình lại đổi thành xã Liên Bạt.

Sau sự kiện tháng 8/2008 Hà Tây lại một lần nữa sát nhập vào Hà Nội và Hoàng Xá là một thôn của Thị trấn Vân Đình, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Nội

( Một thời gian nhà nước CHXHCNVN sát nhập tỉnh Hà Đông, Sơn Tây và Hòa Bình thành tỉnh Hà Sơn Bình rồi lại tách ra thành Hà Tây. Tháng 8 năm 2008 Hà Tây lại một lần nữa sát nhập vào Hà Nội)

Thôn Hoàng Xá có 3 xóm : Xóm Vàng, xóm Chùa  và xóm làng ( còn gọi là xóm Lẻ vì địa lý của nó không liền kề với hai xóm còn lại ). Ba xóm này còn có tên chữ là Đông Thái, Trung Thái và Nam Thái

Xóm Vàng là trung tâm của làng bởi hai lẽ, về địa lý nó nằm ở giữa ngoài ra xóm Vàng tập trung nhiều nhà giầu.

Sau ngày hòa bình 1954 ba xóm mang tên mới Hồng Thanh, Hồng Thái, Hồng Phong. Những cái tên mang nặng dấu ấn của một phong trào thi đua “ Ba ngọn cờ Hồng “ xây dựng XHCN tại miền Bắc.
Có nhiều ý kiến về 3 cái tên mới này. Người lý giải theo lối phong thủy : Thanh là màu xanh màu của sự trẻ trung, Thái và Phong là thuần phong mĩ tục, hưng thịnh và nè nếp. Người cho rằng cùng với phong trào thi đua 3 xóm được mang tên các nhân vật lịch sử : Phạm Hồng Thái, Lê Hồng Phong và Nguyễn  Chí Thanh.
Xem ra việc thay tên địa danh lại hoàn toàn theo  chủ quan và duy ý chí của một nhóm quyền lực.

Nguồn : BS từ cuốn Làng Hoa Đình